Cám
ơn anh kịp lớn giữa thù hằn
Thắp
đôi vai gồng gánh nỗi điêu linh
Bóng
vinh quang lắp sâu trong huyệt lạnh
Hay ngồi đau thầm lặng giữa thanh bình ...
(Trầm Tử Thiêng/ Cám Ơn Anh)
***
Một khu lán trại đầu nguồn Thạch Hãn
Đoàn tù binh xuống hết đèo Ba Lòng thì
trời đã về chiều. Nguồn sông hẹp và cạn nên chúng tôi chỉ lội một chút chi là
qua sông. Đầu nguồn vào tháng này nước vừa ít vừa chảy chậm, trông chẳng khác
gì một dòng suối lớn.Tôi cố tìm theo trí nhớ xem thử còn một bãi đá ven sông,
vô vàn viên đá lớn tròn trịa nó ở đâu? Tôi còn nhớ trước đây người ta gọi là
bến Đá Nổi nhưng chẳng thấy?
Nguồn
đầu Sông Thạch Hãn
Giờ trước mắt tôi chỉ là một cánh rừng
hoang vắng cây cỏ rậm rịt hoàn toàn không thấy bóng làng mạc, dân cư nào? Từ
1960 cho đến nay là mười lăm năm; đúng mười lăm năm có nhiều thay đổi cho VNCH.
Khoảng 1963, tôi mới học lớp Ba đó là năm đảo chánh, tôi nghe đâu Ba Lòng cũng
chẳng còn. Tỉnh Quảng Trị từ đó ít nghe ai nhắc đến Ba Lòng. Có thể đó là lúc
‘xóa sổ’ cho một vùng dân mới thành lập khi chiến sự leo thang càng lúc càng
cao. Sau này Tuyến McNamara thành lập đi kèm với việc “bạch hóa” hoàn toàn quận
Gio Linh. Khu Định Cư Cam Lộ đó là những gì tôi còn nhớ trong cái tuổi học trò.
Lại một lần nữa chúng tôi được vào một
khu lán trại bộ đội bỏ hoang ven sông. Có tiếng đồn “hàng binh Trung Đoàn 56”
của ông Phạm v Đính có ở đây? Tiếng đồn còn ‘gay cấn’ hơn nữa là số quân này có
tham gia với quân “Cách Mạng trong trận đánh úp Cửa Việt của VNCH trong đêm
rạng ngày 27/1/1973 trước khi Hiệp Định Ngưng Bắn ký kết? Những lời đồn nghe
“cười ra nước mắt” tin không tin tùy người nhưng “lưỡi không xương nhiều đường
lắc léo” chả có gì chứng cớ? Chỉ có một chuyện đúng, tôi đóng quân tại Vĩnh Hòa
Phường là chốt cuối cùng tại mạn biển, còn Cửa Việt thuộc phía họ.
Cái “miệng hại cái thân” có anh chàng tân
binh mới học xong ở Dạ Lê, Phú Bài lại nghe đâu khai là “trung úy” thế là bị
theo đoàn tù binh chúng tôi đi tận đây! Thanh minh chẳng có cán bộ nào tin, họ
chỉ tin vài tờ giấy “bàn giao” trong đó có mấy dòng nguệch ngoạc của anh du
kích hay cán bộ nào trong Huế ghi trong giấy lúc bắt anh ta mà thôi?
Chuyện tù binh cũng có khi “trong cái rủi
có cái may”. bị bắt trước nhưng chúng
tôi lại bị 'lội bộ' ít hơn. Từ Lai Phước đi bộ lên đây mất hơn hai ngày đường.
Nghe đâu sau này tù binh từ Huế ra quá nhiều. Đi bộ từ trong đó ra ‘toe cả
chân’ lại phải ngược theo đường Chín lên tới Tà Cơn, Khe Sanh?! Chỉ tính
từ Cam Lộ lên Khe Sanh cũng phải xa thêm
65 cây số nữa...chúng tôi đi trước nhưng chỉ ngang đây, số người còn ít ỏi nên
dễ thở hơn sau này, thật còn may!
Mấy tuần của tháng Tư này chúng tôi ở
đây. Từ trên “khung” của cán bộ xuống các lán đất chúng tôi chẳng có hàng rào
nào. Chúng tôi đủ loại lính từ TQLC, Bộ Binh, Địa Phương. Phần nhiều là lính và
hạ sĩ quan. Có một số sĩ quan nhưng ít hơn...
30
THÁNG 4, 1975
-Đúng
11 giờ 30 tổng thống 'ngụy quyền' Sài Gòn Dương văn Minh chính thức tuyên bố
đầu hàng vô điều kiện ...
Tiếng the thé của xướng ngôn viên đài
phát thanh Hà Nội vang từ “Khung” vang xuống khắp các lán sáng nay làm tôi chợt
lạnh người! Tôi thật sự choáng váng không dám tin vào sự thật.
-Thế là hết!
Hai tuần của tháng Tư bị giam tại thung
lũng này, hai tuần của nhiều suy nghĩ, lo âu, nhung nhớ lao lung cho đến hôm
nay. Hai tuần căng thẳng đi qua, tôi vẫn cố gắng hình dung một Sài Gòn đang
chiến đấu trong đó. Vẫn nghe những tin chiến sự mà những cán bộ hàng ngày khoe khoang sức tiến nhanh của quân
đội của họ.
Có
hai cán bộ chính trị viên hay kêu chúng tôi lên “Khung”.Lý do, Ngọc và tôi tuy
là hai trung đội trưởng nhưng là hai sĩ quan duy nhất trong đám tù binh. Hai
chính trị viên nói giọng Bắc, hơi thâm trầm. Họ cần chúng tôi cung cấp những
thông tin nào mà chúng tôi biết được về phía quân lực chúng tôi. Thời gian đã
lâu tôi không còn nhớ họ hỏi chúng tôi những gì ? nhưng đại khái về cách thức
bố trí mìn bẫy, quân số đơn vị, những gì tôi biết.
Cứ mỗi lần lên 'khung' ông ta khoe với
hai chúng tôi sức tiến quân phía họ.
Quân miền bắc ngang tỉnh nào, trên cái bản đồ trong phòng, ông ta bôi đỏ
tỉnh đó. Mới hai, ba hôm trước tôi còn nhớ ông ta bôi đỏ Bình Tuy, rồi Long
Khánh...Hy vọng của tôi theo từng ngày tan biên dần. Những ngày tôi vẫn cò chút hi vọng miền nam
còn lại 'phần nào đó' trong xa kia...
Những đêm tôi nằm ngẫm lại những mốc thời
gian vừa qua:
-24/3/
1975
Những ngày này còn bị giam tại thôn An Lạc chân cầu Đông Hà cũng người chính
trị viên này bắt Ngọc và tôi thu vào băng nhựa kêu gọi anh em tại biển Thuận An
'buông súng' . Ông ta từng bôi những chữ " được đối xử tử tế theo TINH
THẦN QUY ƯỚC GENEVA..." phải đổi lại "... theo SỰ KHOAN HỒNG CỦA CÁCH MẠNG'.
Cuối tháng Ba, tôi còn` hi vọng 'RANH GIỚI NGỪNG BẮN' sẽ là đèo Hải Vân?
Rồi tin Huế mất 26/3, Đà nẵng mất 29
tháng 3 /1975... tất cả sự kiện này các tù binh đều được cho hay. Có thể họ cố
tình lung lạc tinh thần chúng tôi.
Một nửa tháng Tư bị giam tại các lán thung lũng này. Những ngày
đi cùi gạo. Những kho gạo do Thượng Cộng cầm súng Ak canh giữ . Những người bộ
đội CS người Thuợng mặt mày lầm lì, khẩu
AK đeo ngang trước bụng, ngón tay hờm vào cò súng. Mắt họ lườm lườm nhìn chúng
tôi, im lìm. Có thể họ không nói được tiếng Việt. Trước kia tôi được biết những bộ đội Thượng Cộng rất
trung thành không gì lung lạc họ. Giờ đây nghe mấy cán bộ dẫn chúng tôi đi nhận
gạo khoe họ đúng là trung thành, từng giữ các kho gạo dự trữ này mấy năm nay
tại thung lũng này một cách kiên trì không hao hụt gì . Gạo mốc meo mục nát ,
thay bao nhiêu lần . Đây là gạo dự trữ nhiều năm để 'đánh miền Nam'. Theo thời
gian nay cứt chuột quá nhiều, đen như những hạt đậu, giờ cho tù binh ăn. cán bộ
CS ở đây có cho chúng tôi biết, những kho gạo này dự trù cho "chiến dịch
HCM kéo DÀI ÍT LẮM LÀ 2 NĂM"!
Đoàn tù
đi cùi gạo, thung lũng Ba Lòng rộng lắm; sáng chúng tôi đi chiều mới về
lại trại, mất cả ngày. Thung lũng này đã mất hết vết tích. Quá khứ tuổi thơ khi
tôi lên đây lúc Quận Ba Lòng vẫn còn.
Chi Công An và Quận kề nhau, gần gũi xóm làng. Những ruộng bắp đậu xanh ngút ngàn. Những
buổi các chú trong Chi ba tôi đi săn heo và gà rừng, những nồi thịt heo rừng
các chú kho với lá lốt rừng...Giờ thì chẳng còn chi ngoài rừng rậm, những cái
khe trôi ngoằn ngoèo trong thung lũng, bao dòng nước trong vắt, lạnh mát đôi
chân.
 |
Khi bị bắt tại Trạch Phổ, Phong Bình ngày
23/3/1975, tôi vẫn tin có ngày trao trả như năm 1973 vì miền Nam sẽ còn phần
nào đó, ranh giới ngừng bắn hai bên sẽ rút vào nơi nào đó? Tôi vẫn là người tù
binh, vẫn những cảm nghĩ và hình dung ra ngày trao trả giống như ngày trao trả
tại bờ sông Thạch Hãn vào năm đó.
Có khi tôi lại tưởng tượng ra hình ảnh ba
mẹ tôi trong nam sẽ lãnh HAI năm lương' cho những người lính mất tích hay bị
bắt làm tù binh. Hi vọng theo niềm tin
có một 'ranh giới mới' cho đôi bên ở
một nơi nào đó?
Đà nẵng mất! hi vọng tuyến ngưng bắn Hải
Vân "tiêu ma". Có tin đồn hai phía sẽ ngưng bắn ở 'Phan Rang' rồi
Phan Rang Bình Tuy mất? Hi vọng cái NGÀY TRAO TRẢ như năm 1973 tan dần trong
tôi.
Từ cái loa phóng thanh trong trại vẫn cái
giọng the thé của người phát thanh viên nữ giọng Bắc:
-Đúng 11 giờ 30 Tổng Thống Sài Gòn Dương văn
Minh ...
Rồi những bản nhạc 'như có Bác ..trong ngày vui đại thắng...' dồn dập phát lại...
Cán bộ
trong trại reo hò, các 'vệ binh' reo hò. Những cái radio của cán bộ mở
to 'hết volume'!
Hôm đó trại không đi đâu hết. Tất cả chúng tôi được ở trong trại để liên tục nghe loan tin ĐAI THẮNG phía họ. Tôi không nhớ tôi có khóc hay không? tôi chỉ nhớ mình tôi lạnh ngắt, cảm giác tê tái và buồn hụt hẫng quá sâu. Tuy đã là tù binh nhưng trong tôi một miền nam 'vẫn còn', gia đình tôi trong kia -Bình Tuy- 'vẫn còn'. Giờ gia đình tôi trong nam ra sao?
Trong kia vẫn mất tin tôi hơn một
tháng rồi. Nhà Chuẩn Úy Ngọc thì ở Huế, nó buồn trước tôi vì tin Huế mất ngày 26
tháng 3 hơn một tháng trước.
Nay đến phiên tôi, Sài Gòn đầu hàng xem
như số phận Bình Tuy đã xong! Ba mạ và
các em tôi ra sao? nhà tôi hơn một tháng nay chắc quay quắt vì tin tôi.
-
Thôi rồi, tất cả sụp đổ!
Hình ảnh ngày trao trả tù binh trong đó
có Ngọc và tôi giống như tại bờ sông Thạch Hãn hai năm trước nay tan thành tro
bụi.
Thực tế trước mắt tôi hôm đó là hình ảnh
rộn ràng, âm thanh huyên náo của các cán bộ CS trên 'Khung' như quay cuồng xoắn tít, tạo thành một 'ảo giác' nào đó làm
tôi lịm ngất hay chóng mặt rụng rời. Tôi như nằm mơ. Có tiếng mừng rỡ của một
số lính thủy quân lục chiến. Họ là lính, họ mừng vì họ sẽ được cho về nam như
lời các cán bộ kia hứa hẹn trước: rằng "ít tội lỗi hơn cấp chỉ huy". Những người lính kia dù là 'thứ dử' họ cũng
phải về trước thôi. Sụp đổ rồi, thế là xong. Mảnh giấy trắng, cán bộ nguệch
ngoạc vài chữ những người lính này sẽ về nam.
Còn chúng tôi những người
sĩ quan sẽ ở
lại. Chúng tôi chấp nhận
tháng ngày trước mắt ra sao cũng được.
Chúng tôi không phải là lính, những người đã thụ huấn với trình độ chính
trị khác với những người lính. Sự chấp nhận đó là lẽ ĐƯƠNG NHIÊN là CÔNG BẰNG
giữa trách nhiệm và thụ hưởng, giữa vinh quang và hậu quả mà thôi.
Những cán bộ chính trị viên
sẽ "Lên Lớp" trong tư thế khác. Họ là kẻ chiến thắng. Trong
một tình huống khác xa, vượt qua tầm tưởng tượng của tôi:
-THẾ LÀ SÀI GÒN ĐÃ ĐẦU HÀNG!
Có nhiều điều hi vọng vẫn bám víu vào
tâm trí người tù binh.
Người tù vẫn tin là “trao trả, trao
đổi”, một giá trị gì đó khi quân đội và một miền nam vẫn còn. Chiến
tranh, thắng bại lẽ thuờng; thua thì làm tù binh, chỉ mừng là còn sống còn có
ngày 'trở về'.
Tất cả đều tiêu tan và sụp đổ tan tành như
một giấc mơ vào buổi sáng 30 tháng Tư,1975 trong Thung Lũng Ba
Lòng, đầu nguồn sông Thạch, quê hương tôi./.
-0-0-0-
No comments:
Post a Comment